Saturday, December 16, 2017

॥॥ বালি- শিলগুটিৰ সাধু ॥॥

কলেজৰ শ্ৰেণীকোঠাটোলে প্ৰফেচাৰ সোমাই আহিল, হাতত এটা ডাঙৰ মোনা। তেও ধীৰে সুস্থিৰে এটা এটাকৈ মোনাৰ পৰা অদ্ভূত বস্তু কিছুমান উলিয়াই টেবুলৰ ওপৰত ৰাখিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। প্ৰথমতে উলিয়ালে এটা ডাঙৰ আইনাৰ বৈয়াম। তাৰ পাছত কিছুমান ডাঙৰ ডাঙৰ শিলগুটিত উলিয়াই তেও বৈয়ামটোত ভৰাবলৈ লাগিল। শিলগুটি আৰু নোজোৰা হোৱাত তেও ছাত্ৰসকলক সুধিলে

- বৈয়ামটো ভৰ্তি হ’লনে?

- হ’ল চাৰ।

এইবাৰ তেও আৰু কিছুমান সৰু সৰু শিলগুটি বৈয়ামটোত ভৰাবলৈ লাগিল। ডাঙৰ শিলগুটিবোৰৰ মাজে মাজে আৰু বহুত সৰু শিলগুটি সোমাল। তেও বৈয়ামটো জোকাৰি জোকাৰি যিমান পাৰে সৰু শিলগুটি সুমুৱালে।

-এইবাৰ হ’ল নে?

- ভৰ্তি হৈ গ’ল চাৰ।

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অলপ ৰবলৈ কৈ তেও এইবাৰ মোনাৰ পৰা বালি এগাল উলিয়ালে, আৰু বৈয়ামটোত অলপ অলপকৈ বালি দি তেও জোকাৰিবলৈ ধৰিলে। ডাঙৰ আৰু সৰু শিলগুটিৰ মাজে মাজে বহুখিনি বালি সোমাল।বৈয়ামৰ একেবাৰে মুখলৈকে বালি ভৰাই তেও হাতেৰে হেঁচি সমান কৰি দিলে। নিশ্চিত কৰিলে যাতে তাত আৰু একো নোসোমাই!

- এতিয়া একা।


- হয় চাৰ, এইবাৰহে পুৰা ভৰ্তি হ’ল আৰু একো সুমুৱাব নোৱাৰি। 

এইবাৰ প্ৰফেচাৰে মোনাৰ পৰা বিয়েৰৰ বটল এটা উলিয়ালে, আৰু লাহে লাহে বৈয়ামত বাকী দিলে। শুকান বালিয়ে গোটেই বটল বিয়েৰ শুহি ল’লে। 


ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল প্ৰফেচাৰৰ ব্যাখ্যা শুনিবলৈ উৎসুক হৈ পৰিল, তেওলোকক অলপ সময় নিজে চিন্তা কৰিবলৈ এৰি দি প্ৰফেচাৰে এটা নাটকীয় বিৰতি ল’লে; আৰু তাৰ পাছত আৰম্ভ কৰিলে


- এইগোটেই প্ৰক্ৰিয়াটো মই ওলোটাকৈ কৰিব পাৰিম নে? বিয়েৰ বাৰু বাদ দিয়া, বাকী খিনি, মানে বালি প্ৰথমতে আৰু ডাঙৰ শিলবোৰ শেষত।

=মহাপ্ৰস্থানৰ পথেৰে= (বৌদ্ধিক বিচাৰ ই আলোচনীত প্ৰকাশিত)


 মহাভাৰত মোৰ সকলোতকৈ প্ৰিয় মহাকাব্য। ইয়াৰ কাহিনী যিমান শক্তিশালী, সিমানেই (যদি তাতকৈ বেছি নহয়) শক্তিশালী চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু চয়ন। মহাভাৰতত সকলো চৰিত্ৰকে যথোপযুক্ত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে,সৰু চৰিত্ৰ এটাকো প্ৰয়োজনীয় সন্মান আৰু সময় দিয়াত কৃপণালি কৰা নাই, প্ৰত্যেকটো সৰু সৰু কাহিনী বা চৰিত্ৰৰেই ভাল বেয়া দুইটা দিশ সফলতাৰে দেখুৱা হৈছে, পাঠকৰ নিজৰ বিচাৰৰ বাবে যথেষ্ট কিছু এৰি দিয়া হৈছে, এয়া হয়তো বহু আধুনিক উপন্যাসতো বিৰল। মহাভাৰত এখন ধৰ্মগ্ৰন্থতো হয়েই, কিন্তু এক সাহিত্য সত্ত্বা (Literary entity) হিচাপেও, মোৰ ব্যক্তিগত বিচাৰত, মহাভাৰতৰ স্থান সকলো পৌৰাণিক সাহিত্যৰ ভিতৰত সকলোতকৈ ওপৰত।

মহাভাৰতৰ মহাপ্ৰস্থান পৰ্ব মোৰ ব্যক্তিগতভাৱে প্ৰিয়তম। এই পৰ্বটোৱে সদায় মোক নিজৰ জীৱনটোৰ সৈতে মই কৰা বিচাৰ অবিচাৰ বিলাকৰ বিষয়ে আকো এবাৰ সুঁৱৰি চাবলৈ সকীয়াই দিয়ে। পাণ্ডৱ সকলে ধৰ্মযুদ্ধ কৰিলে, সেইটো তেওলোকৰ বৈষয়িক কৰ্তব্য আছিল, সততা আৰু সদিচ্ছাৰে কৰিলে, তাৰ বাবে তেওলোকে বহুতো প্ৰচলিত সামাজিক বান্ধোন বা সীমাও অতিক্ৰম কৰিলে। যুঁজত জিকিলে, নিজৰ প্ৰাপ্য বৈষয়িক অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিলে, তাৰ বাবে জীৱনজোৰা ত্যাগো কৰিলে। কিন্তু সকলো পোৱাৰ পাছত হেলাৰঙে সকলো ত্যাগ কৰি আন এক মহৎ অনন্দৰ সন্ধানত মহাপ্ৰস্থান কৰিলে। স্বৰ্গ ডাঙৰ কথা নহয়, কিন্তু স্বৰ্গাৰোহণৰ আকাংক্ষ্যা প্ৰয়োজনীয় বস্তু।

Thursday, December 14, 2017

কি শিকাম ছোৱালীক



ভণ্টী নাজমাই একেলগে দুটা সঁচা কাহিনী লিখিলে-বিশ্বাস আৰু অবিশ্বাসৰ দোমোজাৰ কাহিনী। প্ৰথম কাহিনীত এটা আত্মীয় ল'ৰাই ছোৱালীজনীৰ ওপৰত যৌন অত্যাচাৰ চলালে। আনটো কাহিনীত পাঁচজন অচিনাকী অসম্পৰ্কীয় লৰাই, ছোৱালীজনীৰ আশংকাক মিছা প্ৰমাণিত কৰি তাইক সুন্দৰ ভাৱে অপ্যায়িত কৰিলে। এনে ব্যৱহাৰ কৰিলে যে শেষত তাই নিজৰ আশংকাৰ বাবে লজ্জানতহে হ'ল। সেই পাঁচজন বন্ধুৰ এজনক পোষ্টটোত টেগ কৰি হয়তো নাজমাই নিজৰ ভুল আশংকাৰ বাবে ক্ষমাও খুজিলে।

=অলগদ্ধ=(সাহিত্য ডট অৰ্গত প্ৰকাশিত)

 

চিটিবাছৰ পৰা নামি তাৰ সৰু ঘৰটোলৈ (ঘৰ শব্দটো উপযুক্ত হয় নে নহয় কোৱা টান, গতিকে সি সকলোকে ’ৰূম’ বুলিহে কয়) বিছ মিনিট মান খোজকাঢ়ি যাব লাগে৷ বাটটোত ষ্ট্ৰীট লাইট আছে যদিও প্ৰায়ে নজ্বলে, মাজে মাজে ধিমিক ধামাক কৰি থকাকেইটাই পথিকৰ চকুত অসুবিধাহে দিয়ে৷ তাতকৈ ঘোপমৰা এন্ধাৰ হৈ থকাই ভাল আছিল৷ ঠাইখিনি চহৰখনৰ একেবাৰে মাজমজিয়াতে যদিও, ঘৰবোৰৰ চাৰিওফালে থকা ওখ দেৱালবোৰৰ বাবে ঠাইখন নিসংগ জেইল এখনৰ দৰেই লাগে৷

আজি বতৰটো অলপ সেমেকা, লগতে কিবা এক ধূলি-বালিৰ অদ্ভুত আচ্ছাদন, ঘাম আৰু নিয়ৰ মিহলি এটা গোন্ধ৷ এই পৰিবেশটো কিন্তু তাৰ বাবে অচিনাকি নহয়, বৰঞ্চ সি এই অনুভূতিটোৰ সৈতে সহজহে হৈ পৰিছে৷

সি অফিচৰ বে’গটো কান্ধেৰে দি সুমুৱাই পিঠিৰ পিছফালে লৈ লয়৷ এখন হাত পেণ্টৰ জেপত ভৰাই, তলমূৰকৈ খোজকঢ়াটো আজিকালি তাৰ অভ্যাসেই হৈ গৈছে৷ বাটটোত কোনো জনপ্ৰাণী এটা নাই, ভতুৱা কুকুৰ এটা থাকিলেও অলপ প্ৰাণ আহিলহেঁতেন চাগে’৷ উজ্জ্বল হাইৱেটোৰ পৰা পাঁচ মিনিট খোজকাঢ়িলেই যে সদাব্যস্ত মহানগৰীখনৰ মাজ-বুকুতে এনেকুৱা নিৰ্জন-নিৰস ঠাই এটুকুৰা পোৱা যায়, সেই কথাটোৱে তাক আজিকালি আচৰিত কৰি নোতোলে, প্ৰাত্যহিকতা হৈ পৰিছে এইটো৷ যিদিনা সি প্ৰথমবাৰলৈ এই কথাটো উপলব্ধি কৰি মনে মনে আমোদ পাইছিল; সেই দিনটো আজি প্ৰায় বিশ বছৰ পুৰণা এক স্মৃতি হৈ পৰিছে৷
পেণ্টৰ পকেটত হাত ভৰাই সি চিগাৰেটৰ পেকেটটো এবাৰ চুই চায়৷ কেইটা আছে? মনে মনে হিচাপ কৰে, চাৰিটা থাকিব লাগে৷ কিন্তু চাৰিটাৰে হ’ব জানো? সি অলপ শংকিত হৈ পৰে৷ এইখিনিতে কোনো দোকানো নাই, আকৌ বহুদূৰ ঘূৰি যাব লাগিব!

আত্মা-নুসন্ধান

মানৱ সভ্যতাৰ আদিযুগৰে পৰা, কেতিয়াও মানুহৰ পিছ নেৰা এটা প্ৰশ্ন হ’ল- এই নিৰন্তৰ জন্ম মৃত্যুৰ ৰহস্য। ক’ৰ পৰা আহো আমি, কিয় আহো এই পৃথিৱীলৈ, মৃত্যু কি? কি আছে এই কুলিকাময় মৃত্যুৰ সিপাৰে? সঁচাকে কৰবাত আছেনে স্বৰ্গ, আছেনে নৰক? মৃত্যুৰ পাছত আমি আমাৰ পাপ খণ্ডাবলৈ সঁচাকৈয়ে বাৰে বাৰে বিভিন্ন ৰূপত ঘুৰি আহোনেকি? ইত্যাদি ইত্যদি। আৰু মানুহে জনা হোৱাৰ পৰাই এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিছাৰি আহিছে। কোনোবাই শাস্ত্ৰ পঢ়িছে, ধ্যান-তপস্যা কৰিছে, কোনোবাই বৈজ্ঞানিক উপায়েৰে পৰীক্ষা নিৰীক্ষা কৰিছে। পিছে কোনেও একেবাৰে খাটাংকৈ কথাটো কৈ দিব পৰা নাই। মানে আজিলৈকে ।
এতিয়া আচল কথালে আহোঁ- এই ফ্লেটৰ প্ৰিমিয়াম, গাড়ীৰ চাৰ্ভিচিং, খুলশালীৰ বিয়া, গেচৰ চিলিণ্ডাৰ, ফোনৰ বিল, ল’ৰা –ছোৱালীৰ হ’মৱৰ্ক, অফিচৰ চাহ-আড্ডা ইত্যাদিৰ মাজে মাজে অমুকাৰ মনলেও এই প্ৰশ্নটো নহা নহয়। পিছে শাস্ত্ৰ পঢ়িবলৈয়ো সময় নাই, বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাও কৰিব নোৱাৰোঁ, গতিকে একেবাৰে সহজ উপায়টো হ’ল কোনোবা জনা মানুহক সুধি লোৱা । আৰু এই জ্ঞানগুৰুক বিছাৰিয়ে মই কিছুবছৰৰ আগৰ পৰা ভিতৰে ভিতৰে ৰিচাৰ্চ কৰি আছিলো। বহু লাঞ্ছনা- গঞ্জনা, ঠগ ফাকিবাজী সহি সহি শেষত মই গম পালোগৈ যে, আত্মাৰ বিষয়ে সকলোতকৈ ভালকৈ জানে – হৰ’ৰ চিনেমা বনোৱা সকলে। বি‍শেষকৈ হিন্দী চিনেমা।

জলবিদ্যুৎ আৰু পৰিবেশ সম্পৰ্কে এটা নতুন অভিজ্ঞতা

২০১৫ চনত টাৱাঙলৈ গৈছিলো, অফিচৰ কামত। উত্তৰপূৱৰ বিদ্যুৎ ব্যৱস্থাটোৰ লগত জড়িত সকলো সংস্থাৰে এখন মাহেকীয়া মীটিং হয়, তাত কাৰিকৰী আৰু ব্যৱসায়ৰ একেবাৰে ব্যৱহাৰিক সিদ্ধান্ত বিলাক লোৱা হয়, সেই সমিতিখনক Operation Co-ordination Committee বা OCC বুলি কোৱা হয়। সেইবাৰ মীটিংখন আয়োজন কৰিছিল অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ডিপাৰ্টমেণ্ট অৱ পাৱাৰে। 
প্ৰথমদিনা গৈ আমি ডিৰাঙত থাকিব লগা হ’ল। বহুতে হয়তো নেজানে বমডিলালৈ মাত্ৰ এটা পাৱাৰ লাইন আছে, সেইটো বেয়া হ’লে সকলো অন্ধকাৰ। টাৱাঙত বিদ্যুৎ যোগানৰ বাবে মাত্ৰ এটা আইচ’লেটেড মাইক্ৰ হাইডেল আছে,(নুৰানাং পাৱাৰ হাউচ) তাৰে নোজোৰে, ৫ মেগাৱাট পাৱাৰ লাগে, উৎপাদন হয় ২ মেগাৱাট। আৰু বাহিৰৰ পৰা পাৱাৰ নিবলৈ টাৱাঙলৈ কোনো লাইনো নাই। মাহ মাহ ধৰি তাত বিদ্যুৎ যোগান ব্যাহত হৈ থাকে। মুঠতে সেই অঞ্চলটোত বিদ্যুৎ যোগানৰ ব্যৱস্থা অতি শোচনীয়। সেই বাবেই তাত মিটীংখন পতাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।
ডিৰাঙতো সেইদিনা লাইন নাছিল, জেনেৰেটৰ চলাই যেনে তেনে কাম চলোৱা হৈছিল।
আমি থকা হোটেলখনতে এসোপা বিদেশী মানুহ আছিল, সকলো বয়সীয়া। তেওলোকে মটৰ চাইকেল চলাই আহিছিল, কমেও ২০ জন মানুহ। তাকে দেখি মোৰ তেওলোকৰ লগত চিনাকী হবলৈ মন গ’ল। কিন্তু নিজে আগবাঢ়ি যোৱা অসুবিধা, বগা ছালৰ মানুহবোৰ ভাৰতলৈ আহিলে হয়তো তেওলোকক দেশতে কৈ পঠাই- উপযাচি চিনাকী হবলৈ বা বন্ধুত্ব কৰিবলৈ অহা মানুহৰ পৰা সাৱধানে থাকিবি। নিজে আগবাঢ়িলে তেওলোকৰ পৰা ভাল ব্যৱহাৰ পোৱাৰ আশা কম। গতিকে মনে মনে থাকিলো। দুই এজনে সুৰাৰ ৰাগীত অৱশ্যে হাই হেল্ল বুলি নোকোৱা নহয়।

=দ মেট্ৰিক্স = চেপ্টেম্বৰ সংখ্যা ফটাঢোল ই আলোচনীত প্ৰকাশিত

“চেহ! দহ বাজিবৰ হ’ল দেখোন”
নৰহৰি কলিতাই চকু মেলিয়ে ঘড়ীটোৰ ফালে চালে৷ কালি ৰাতি শুবলৈ যাওঁতে বহুত পলম হ’লগৈ৷ স্বাধীন কলিতা ৰাজ্যৰ প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কালি তেখেতে শপত গ্ৰহণ কৰিছেহে- লগে লগে ইমান কাম আহি পৰিব বুলি তেওঁ ভবাই নাছিল৷ যি কি নহওক, কামবোৰ সুকলমে হৈ যাব যেন লাগিছে৷ এক ধৰণৰ প্ৰশান্তিও অনুভৱ কৰিলে কলিতাই৷
এতিয়া বিশেষ কাম নাই হাতত; চাহৰ কাপটো হাতত লৈ, বাৰাণ্ডাত বহি তেখেতে চুবুৰীয়া গগৈৰ ঘৰৰ ফালে এবাৰ চালে৷ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ বাসভৱনৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱালৈকে কলিতাই নিজৰ ঘৰৰ পৰাই কাম কাজ চলাব বুলি ঠিক কৰিছে৷ গগৈ আৰু কলিতাৰ ঘৰদুখনৰ অতীজৰে পৰা ৰাহি জোৰা নাহে৷ পিছে স্বাধীন ৰাজ্য হোৱাৰ পিছতো বোপা ককাৰ মাটি নেৰো বুলি গগৈয়ে নিজৰ ৰাজ্যলৈ নেযাওঁ বুলি থিৰাং কৰিলে,